Tên tác giả: Trần Văn Điền
Tên luận án: Nghiên cứu biện pháp kỹ thuật trồng đậu tương xuân trên đất dốc ở tỉnh Bắc Kạn.
Ngành khoa học: Trồng trọt; Mã số: 62620101
Cơ sở đào tạo: Đại học Thái Nguyên

Nội dung luận án:

Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật chính nhằm tăng năng suất cây đậu tương gieo trồng trong vụ xuân trên đất dốc, góp phần hoàn thiện quy trình thâm canh và phát triển sản xuất đậu tương xuân ở tỉnh Bắc Kạn.

 Yêu cầu

-        Đánh giá được thực trạng bao gồm cả các yếu tố thuận lợi và khó khăn trong sản xuất đậu tương xuân trên đất dốc ở tỉnh Bắc Kạn;

-        Xác định được giống đậu tương phù hợp với điều kiện sinh thái của tỉnh;

-        Xác định được một số biện pháp kỹ thuật chủ yếu trong thâm canh tăng năng suất đậu tương xuân trên đất dốc;

-        Xây dựng được mô hình trình diễn, bước đầu đề xuất qui trình kỹ thuật thâm canh đậu tương xuân trên đất dốc cho tỉnh Bắc Kạn..

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu: Đối tượng nghiên cứu chính là các giống đậu tương mới được chọn tạo ra từ các cơ quan nghiên cứu trong nước, có tiềm năng cho năng suất cao trong vụ xuân và có một số đặc điểm sinh trưởng phát triển phù hợp với điều kiện canh tác trên đất dốc ở các tỉnh miền núi phía Bắc. Các giống đậu tương được đưa vào các thí nghiệm nghiên cứu bao gồm: DT84, DT96, ĐVN5, ĐT22, VX93 và Vàng Cao Bằng. 

          Địa bàn nghiên cứu và ứng dụng chính của đề tài là diện tích đất dốc dùng cho canh tác nông nghiệp ở tỉnh Bắc Kạn. Các nghiên cứu về điều tra tình hình sản xuất đậu tương, xác định giống đậu tương phù hợp và biện pháp kỹ thuật thâm canh đậu tương trên đất dốc được triển khai ở một số huyện đại diện có trồng nhiều đậu tương của tỉnh như Ba Bể, Chợ Mới, Bạch Thông, Na Rì. Các thí nghiệm được bố trí trên đất vàng đỏ có độ dốc <15^o chủ yếu dùng để trồng cây màu trong vụ hè và bỏ hoá trong vụ xuân.

Phương pháp nghiên cứu:  Điều tra đánh giá thực trạng sản xuất đậu tương trong vụ xuân trên đất dốc ở tỉnh Bắc Kạn được triển khai năm 2002 theo hướng dẫn đánh giá điểm nghiên cứu hệ thống canh tác bằng phiếu phỏng vấn hộ nông dân của IRRI (1990). Các thí nghiệm nghiên cứu trên đồng ruộng được bố trí, thu thập số liệu và xử lý thống kê theo theo hướng dẫn của Gomez and Gomez (1983) trên cơ sở sử dụng phần mềm IRRISTAT 4.0.  Cây đậu tương trong các thí nghiệm được gieo trồng, chăm sóc và theo dõi các chỉ tiêu nghiên cứu theo hướng dẫn của quy trình khảo nghiệm giống đậu tương 10TCN 339-98 (Bộ NN & PTNT, 2001).

Các kết quả chính và kết luận

Bắc Kạn là một tỉnh có tiềm năng lớn để phát triển đậu tương xuân trên đất dốc, nhưng sản xuất đậu tương xuân của tỉnh lại chưa phát triển. Có tới 95,8% số hộ dân có đất dốc có thể trồng được đậu tương xuân, nhưng mới chỉ 18,3% số hộ trồng đậu tương xuân với năng suất thấp (9,9 tạ/ha). Có nhiều nguyên nhân hạn chế sản xuất cây đậu tương xuân trên đất dốc như khô hạn, rét, phá hoại của trâu bò thả rông, tuy nhiên thiếu bộ giống thích hợp và quy trình kỹ thuật hướng dẫn trồng đậu tương vụ xuân trên đất dốc được coi là nguyên nhân hay khó khăn chính.

Đề tài đã xác định được giống đậu tương mới ĐT22 là giống cho năng suất cao và ổn định, chống chịu khá với sâu bệnh, đặc biệt là hạt có khả năng duy trì tỷ lệ nảy mầm cao trong điều kiện bảo quản thông thường ở gia đình nông dân, nên phù hợp với điều kiện sản xuất đậu tương xuân trên đất dốc ở Bắc Kạn.

          Đề tài đã xác định được một số biện pháp kỹ thuật chính trong thâm canh tăng năng suất đậu tương xuân trên đất dốc tại tỉnh Bắc Kạn đảm bảo hiệu quả kinh tế cao đó là: gieo ở thời vụ từ giữa đến cuối tháng 3 dương dịch; gieo với mật độ: 30 - 40 cây/m²; bón phân với liều lượng 30N + 90 P₂O₅ + 45 K₂O + 300 kg vôi; trồng xen ngô với đậu tương với mật độ 15000 cây ngô/ha (3 cây ngô/2 m²); và áp dụng phương pháp che phủ bằng cây phân xanh để giữ ẩm đất kết hợp với băng cỏ tự nhiên để hạn chế xói mòn. 

          Các biện pháp kỹ thuật cải tiến đề xuất dựa trên kết quả nghiên cứu, năm 2008 đã được người dân ở Bắc Kạn triển khai trên 35 ha mô hình thâm canh đậu tương xuân trên đất dốc cho năng suất bình quân đạt 19,57 tạ/ha, vượt năng suất đậu tương ngoài mô hình tới 48,4% (ngoài mô hình năng suất đạt 13,76 tạ/ha).

TS. Trần Tố